Algemeen

Eind 2001/begin 2002 is dit complexe en uitdagende project van start gegaan. De start betrof een ambitieniveau vastgelegd in vier “strategic value drivers” (Identity, Added value, Adaptability en Sustainability), een budget en een zeer globaal ruimtelijk programma. Dit gekoppeld aan een eindoplevering medio 2005.

Realisatie van dit complexe geheel was alleen mogelijk door een duidelijke fasering in te voeren en ontwerp en uitvoering deels parallel te laten verlopen. Omdat Shell een dynamische organisatie is (zo speelde tijdens de realisatie van dit project de gewijzigde organisatiestructuur van Shell met als uiteindelijk resultaat het hoofdkantoor in Den Haag; dit in plaats van twee hoofdkantoren in Den Haag en Londen), moest zowel tijdens het ontwerpproces als tijdens de realisatiefase ingespeeld kunnen worden op de wensen van de opdrachtgever.

Uiteindelijk is gekozen voor het toepassen van construction management. Dat wil zeggen dat niet gewerkt wordt met een hoofdaannemer, maar met een construction manager (in dit geval Bovis Lend Lease), die het ontwerp- en bouwproces leidt. Daarbij wordt het werk niet als een geheel aanbesteed, maar in pakketten opgedeeld (bijvoorbeeld ruwbouw, binnenwanden, vloerbedekking, klimaatinstallaties, plafonds). Zo kon de uitvoering starten, terwijl het ontwerpproces nog niet volledig afgerond was.

Ruim een half jaar na start van het project waren de eerste aanbestedingen achter de rug en begon de renovatie op de eerste twee vloeren van gebouw C16.

Deze aanpak vraagt wel een grote flexibiliteit en snel reactievermogen van alle partijen, dus ook van de adviseurs. Wij hebben dit opgelost door met een front office op de bouwplaats te werken (permanent aanwezig zijn op de bouw voor overleg over zowel ontwerp als uitvoeringszaken) en een back office op ons kantoor te Rijswijk voor de uitwerking.

Deze aanpak vraagt ook om een strakke kostenbewaking. Dit om te voorkomen dat bij de laatste deelprojecten de budgetten niet meer toereikend zouden zijn. Ter ondersteuning van de financial controller van de Shell is één van onze medewerkers gedurende het gehele traject bij de kostenbewaking van de installatie techniek betrokken geweest.

Het project omvat diverse gebouwen, die een onderdeel uitmaken van de gehele Shell-wijk. Enkele gebouwen worden, als projectdelen in deze presentatie nader toegelicht.

Nieuwbouw van de Accommodation Building
Het gebouw bestaat uit acht bouwlagen, waarvan de bovenste dienst doet als techniekruimte. Het gebouw heeft als functie het accommoderen (hotelfunctie) van de mensen, die in opleiding zijn in het Learning Centre. Dit betreft een volwaardig hotelgebouw met zevenenzeventig kamers en een vloeroppervlak van 3.000 m2.

Shell-hotel-low

Carel van Bylandtlaan C16 - C30
Dit betrof een algehele renovatie en werkplek flexibilisering van een monumentaal kantoorgebouw. Het belangrijkste doel was het invoegen van een “Learning Centre”, een mini universiteit voor het topmanagement van Shell. Meestal zijn dit soort opleidingsinstituten gesitueerd in een rustige, landelijke omgeving, ver van de dagelijkse hectiek van de werkvloer. Shell kiest bewust voor de situering in het Centraal Kantoor, direct onder de kantoren van de hoofddirectie en onderstreept daarmee het belang en het beeld van Shell als lerende organisatie.
Een oversizede statietrap leidt de bezoeker van de hoofdentree naar de receptie en de foyer van het op de eerste verdieping gelegen “Learning Centre”. Doordat de glazen gevels hier zijn verwijderd en de vloeren zijn uitgebouwd, wordt er aan deze hoge hal een interessante ruimtelijke kwaliteit toegevoegd.

De oorspronkelijke structuur van het gebouw is uitgewerkt als een “straat”, die zich voortzet in het naburige, oudste kantoorgebouw van het Shell-complex en tevens rijksmonument (ca. 30.000 m2). Alle facilitaire functies, zoals vergaderruimtes, restaurant, privé lunchkamers, koffieterras, leestafel en gebedsruimte krijgen een herkenbare plaats in deze “straat”. De enigszins kille, afstandelijke, gesloten, monumentale sfeer verandert in een meer ontspannen, levendig, informeel, open en warm geheel.
Onopvallende akoestische voorzieningen verminderen de nagalm en maken het meervoudig gebruik van de “straat” mogelijk. De kantoorverdiepingen waren ingericht met gesloten kamers, waardoor lange onaantrekkelijke gangen ontstonden en het moeilijk was om je te oriënteren. De nieuwe inrichting is een combinatie van open werkplekken en transparante kantoorkamers. De openheid, die zo ontstaat, doet meer recht aan de oorspronkelijke opzet van het gebouw.

Carel van Bylandtlaan C23
Dit betrof een totale renovatie van een van vóór de oorlog daterend kantoorgebouw (totaal ca. 30.000 m2), dat conform de huidige normen (hoge eisen aan het binnenklimaat) is gerenoveerd. Gedurende het project Metamorfose hebben in dit gebouw wederom aanpassingen plaatsgevonden. Bijzonder aan dit projectdeel gedurende de transformatie in de jaren negentig is met name de korte voorbereidingstijd (ontwerp tot en met bestek circa vier maanden) en de korte uitvoeringstijd (circa zeven maanden) in verband met de geplande verhuizing. Er heeft een bijna totale kaalslag plaatsgevonden van de plafonds, wanden en bijbehorende installaties. Bestaande eterniet-hoofdkanalen zijn vervangen.

 

Shell-C30-low

Carel van Bylandtlaan C23-uitbreiding
Aan de Bachmanstraat en de Carel van Bylandtlaan, waar oude kantoorpanden stonden, is een uitbreiding op het bestaande gebouw gerealiseerd: gebouw C23 extension. De bovenste drie lagen van het gebouw zijn kantoorruimten, de onderste laag doet dienst als foyer. Deze ruimte maakt onderdeel uit van het ondergrondse plein en staat in verbinding met gebouw C5 en de parkeergarage. Het gebouw heeft in hoofdzaak een kantoorfunctie, aangevuld met een aantal specifieke ruimten, zoals vergaderruimten, archiefruimte en fitnessruimte, etc.

Carel van Bylandtlaan C5
Gebouw C5 (nieuwbouw) bestaat uit vijf bouwlagen en een dakopbouw met een totaal bruto vloer oppervlak van circa 12.000 m2. Via het ondergrondse middenplein is het gebouw gekoppeld aan gebouw C16 en de accommodation building. Gebouw C5 heeft hoofdzakelijk een kantoorfunctie, aangevuld met een aantal functiegerichte ruimten, zoals vergaderruimten, rookruimten, serverruimte, etc.

Shell-kantoor-low

Ondergronds parkeren
De nieuw te bouwen parkeergarage (310 auto’s), onder de Carel van Bylandtlaan ter hoogte van de hoofdentree van gebouw C16 en de Bachmanstraat, bestaat uit vier ondergrondse lagen en is qua in- en uitrit gekoppeld aan de bestaande parkeergarage onder gebouw C16.

Koppeling gebouwen
Centraal in de wijk is een ondergronds plein gerealiseerd dat de logistieke verbinding vormt tussen de gebouwen en parkeergarage.

Installaties, flexibiliteit & duurzaamheid

Het Shell hoofdkantoor complex in Den Haag is een prachtig voorbeeld hoe een complex van verschillende gebouwen optimaal samen kunnen werken op het gebied van gecombineerde energie voorziening, gecombineerde veiligheid/noodstroom voorziening en andere aspecten. Dit alles om een duurzaam en flexibel/veranderbaar geheel van faciliteiten te krijgen, volledig geschikt voor het huisvesten van een hoogwaardige, kennisintensieve organisatie.

Het gehele complex is aangesloten op 1 centraal energie systeem. Zowel op het gebied van warmte- en koude opwekking en distributie zijn hierdoor veel synergie voordelen behaald. In de nieuwe opzet is een WKO-installatie geïnstalleerd. Door intensieve monitoring na de oplevering maakt dit systeem de beloftes waar. Ook de elektrische voeding, alsmede de noodstroom voorzieningen, zijn afgestemd op het gehele complex.

In een periode van 7 jaar zijn veel verschillende gebouwen gerenoveerd, getransformeerd en nieuw gebouwd. Dit waren soms totaal verschillende opgaven. Een voorbeeld hiervan is de volledige nieuwbouw van een hotelgebouw. Een totaal andere opgave was de renovatie van het monumentale kantoorgebouw C16 – C30. Hierbij zijn veel specifieke oplossingen ontwikkeld die het monumentale karakter van het gebouw respecteerden maar toch een substantieel verbetering van het binnen comfort opgeleverd hebben. Tenslotte waren een aantal uitbreidingen van bestaande kantoorgebouwen ook noodzakelijk, gecombineerd met het koppelen van deze voorzieningen aan centrale foyers. En daarnaast de verbinding met de volledig nieuwgebouwde ondergrondse parkeervoorziening.
Op het gebied van data/ict en verlichting is het complex ook grotendeels van nieuwe installaties voorzien en op deze gebieden zijn veel mogelijkheden benut om het complex meer een geheel te maken waarin het gezamenlijke Shell gevoel goed naar komt.

Onze inzet heeft ertoe geleid, dat alle genoemde deelprojecten naar tevredenheid (binnen budget en kwaliteitsniveau) zijn opgeleverd. De Shell organisatie heeft Vastar Simonis gevraagd om gedurende het eerste jaar van gebruik voor beheer en onderhoudsaspecten op locatie aanwezig te zijn.

Naast algemene DuBo maatregelen als HR installaties, warmteterugwinning, klimaatplafonds zijn enkele speciale technische voorzieningen toegepast:
De centrale energievoorziening van het complex is uitgebreid met warmtepompen en een bodemopslagsysteem (WKO).
Diverse voorstellen zijn door ons gedaan, steeds getoetst aan de “drivers“ en de budgetten. Dit heeft onder meer geleid tot:
• beperking installaties door gevelverbetering in bestaand gebouw (introductie afgezogen ramen)
• toepassing LON-technologie
• veel aandacht voor werkplekontsluiting mede vanwege de wens tot flexibele opstellingen