Vandaag is het de Dag van de Duurzaamheid. Een dag waarop op veel plekken in het land extra wordt stilgestaan bij (het belang van) duurzaamheid. Anders dan anders niet op de 10e van oktober, maar vanuit de focus op het onderwijs, op de 9e. Niet alleen de datum is dit jaar anders, maar natuurlijk is ook de context dit jaar wezenlijk gewijzigd.

Hoewel het nooit verkeerd is om het thema nog eens extra onder de aandacht te brengen, wordt het door veel bedrijven en instellingen aangegrepen om met name zichzelf nog in de etalage te zetten. En eerlijk is eerlijk, ik grijp het ook aan om mijn gedachten hierover nog eens te ordenen. Persoonlijk heb ik niet zoveel met ‘Dagen van’. Het is iedere dag de Dag van 6 verschillende onderwerpen, de meerwaarde is mij dus onduidelijk. Natuurlijk draagt een dergelijke Dag van wel bij aan bewustwording, maar een dag als ‘Secretaressedag’ is ongetwijfeld gewoon door een bloemist in het leven geroepen en is het vandaag ook Wereld Postdag met als doel de wereld bewust te maken van de rol van de postale sector…

Wat is vandaag de dag nou Duurzaamheid?

Hoewel Urgenda als initiatiefnemer in 2018 heeft gesteld dat het iedere dag de Dag van de Duurzaamheid moet zijn is de aandacht wel een mooi moment om nog eens stil te staan bij de term Duurzaamheid, want dat wordt al jaren voor heel veel zaken gebruikt. In het Brundtland-rapport (uit 1987) werd Duurzame ontwikkeling omschreven als een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie zonder de mogelijkheden voor toekomstige generaties, om in hun eigen behoeften te voorzien, in gevaar te brengen. Anders gezegd moeten we doen wat we willen, maar zonder schade te berokkenen die niet ongedaan gemaakt kan worden.

Dat gaat natuurlijk niet alleen over energie. Voor mij gaat duurzaamheid ook al geruime tijd over circulariteit hoewel we die graag apart benoemen. Dit omdat circulariteit qua inhoud bij mij een streepje voor heeft. Onder andere omdat daar nog veel kennis over ontwikkeld moet worden in ons vak. En sinds de introductie van de 3P’s in 1994 gaat duurzaamheid ook over het welbevinden van onze medewerkers. Feitelijk wijken we hiermee af van de Brundtland-beschrijving en maken we de stap naar maatschappelijk verantwoord ondernemen. Het verschijnen van het rapport Health, Wellbeing and Productivity in Offices van de WGBC en de verdere opmars van labels zoals BREEAM en Well dragen alleen maar bij aan de extra aandacht voor ons welbevinden.

COVID en duurzaamheid

Met de komst van COVID19 dit jaar krijgt duurzaamheid en het welbevinden voor mij een verdere verdieping. Enerzijds is er de discussie rondom de aerosolen en de verspreiding van het virus. Dit brengt pijnlijk naar voren dat er in veel (openbare) gebouwen nog heel veel mis is met de ventilatie. Een uitdaging voor onze branche, waarbij onder andere weer duidelijk is geworden dat de toepassingen van energiebesparende maatregelen en met name ook gedrag bijdragen aan ongewenste neveneffecten. Doordachte ontwerpen en monitoring van daadwerkelijk functioneren van technische installaties zijn hierbij van het grootste belang.

Samen werken aan duurzaamheid

Maar verder is tevens duidelijk geworden dat duurzaamheid ook gaat over elkaar blijven ontmoeten. Dat is nu we (terecht) weer zo goed als volledig zijn teruggedreven naar onze geïmproviseerde werkkamers, het eerste wat we missen. We waren deze zomer weer snel gewend aan samen in een ruimte discussiëren over een projectaanpak of propositie. Dat gaat toch fysiek iets meer ontspannen. Een presentatie via Teams is prima, maar ik mis toch de persoonlijke interactie. We missen nu al weer de social talks bij de koffie en rondom de lunch. Ook al was het maar voor één of hooguit twee dagen per week en nog steeds enigszins schuchter om de anderhalve meter vast te houden. Juist die afwisseling was fijn. En samenwerken gaat toch het fijnste samen.

Ik hoop én verwacht dat we niet teruggaan naar een volledige kantoorbezetting op iedere dag van de week. Het scheelt tijd, het scheelt files en het vermindert de CO2-uitstoot en het kan de productiviteit verhogen. Wat dit betekent voor met name de kantoorhuisvesting zal per bedrijf verschillen. Maar ook kan er een veranderende vraag ontstaan in de woningplattegronden omdat een werkkamer toch belangrijker is dan die inloopkast.

Dit alles biedt komende jaren voldoende uitdagingen om gebouwen verder energetisch en circulair te verduurzamen én te streven naar gezonde en met name leefbare woon- en werkomgeving. Want dat is tenslotte wat ons iedere dag bezighoudt. Maar structureel werken aan een duurzame leefomgeving kan alleen samen. Samen met collega’s en samen met (bouw-)partners. Dus houdt ook aandacht voor het sociale aspect van samenwerken en het welzijn van je gesprekspartners. Want per saldo hebben we iedereen keihard nodig om te zorgen dat duurzaamheid ook volledig realiteit wordt. Morgen, op de oorspronkelijke datum voor de Dag van de Duurzaamheid is het tenslotte ook de Dag voor de Psychische Gezondheid…


Olaf Oosting